KE przychyla się do skargi Orlenu

2017-10-05 09:38:00

28 mln euro grzywny dla kolei litewskich za zakłócanie konkurencji na rynku przewozów towarowych – taką decyzję podjęła Komisji Europejskiej w następstwie skargi polskiego Orlenu. W październiku 2008 r. koleje litewskie zdemontowały 19-kilometrowy odcinek torów łączący Litwę i Łotwę. W efekcie Orlen został zmuszony do korzystania z dłuższej drogi, aby przewozić ładunki na Łotwę.

 

Komisja Europejska nałożyła na litewskie koleje grzywnę w wysokości 27 873 000 mln euro za łamanie przepisów ochrony konkurencji. Lietuvos geležinkeliai zakłóciły konkurencję na rynku kolejowych przewozów towarowych przez usunięcie odcinka torów łączącego Litwę z Łotwą.

Margrethe Vestager, europejska komisarz odpowiedzialna za politykę konkurencji, powiedziała: - Litewski przewoźnik wykorzystał fakt, że kontroluje krajową infrastrukturę kolejową, aby zaszkodzić swoim konkurentom. Unia Europejska potrzebuje sprawnie funkcjonującego rynku kolejowych przewozów towarowych. Działanie spółki polegające na demontażu publicznej infrastruktury kolejowej, aby chronić się przed konkurencją, jest niedopuszczalne i bezprecedensowe.

Koleje litewskie to przedsiębiorstwo kolejowe należące do litewskiego skarbu państwa. Jako przedsiębiorstwo zintegrowane pionowo jest odpowiedzialne zarówno za infrastrukturę kolejową, jak i transport.

AB Orlen Lietuva („Orlen”) jest jednostką zależną należącą w całości do polskiej spółki naftowej PKN Orlen.

W 2008 r. Orlen, jeden z ważniejszych klientów handlowych litewskich kolei, postanowił przekierować swoje przewozy towarowe z Litwy na Łotwę i korzystać z usług innego przewoźnika kolejowego. W październiku 2008 r. koleje litewskie zdemontowały w pobliżu jego rafinerii 19-kilometrowy odcinek torów łączący oba kraje. Usunięcie tego odcinka spowodowało, że Orlen został zmuszony do korzystania z dużo dłuższej drogi, aby przewozić ładunki na Łotwę. Zdemontowanego odcinka torów kolejowych nadal nie odbudowano.

Lietuvos geležinkeliai zakłóciły konkurencję na rynku

W toku postępowania wyjaśniającego Komisja stwierdziła, że opisane działania ograniczają konkurencję na rynku kolejowych przewozów towarowych, uniemożliwiają bowiem dużemu klientowi kolei litewskich korzystanie z usług innego przewoźnika. Koleje litewskie nie przedstawiły żadnego obiektywnego uzasadnienia usunięcia odcinka torów. Takie zachowanie stanowi naruszenie art. 102 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), który zakazuje nadużywania dominującej pozycji na rynku.

W 2007 r. rynek kolejowych przewozów towarowych w UE został zliberalizowany. Od tego czasu Komisja pracowała nad dokończeniem budowy jednolitego rynku usług kolejowych, w tym przez zapewnienie niezależnego zarządzania infrastrukturą kolejową i wspieranie inwestycji w tory łączące ze sobą państwa członkowskie. W tym kontekście egzekwowanie unijnych przepisów w zakresie konkurencji ma ogromne znaczenie. Nie pozwala, aby bariery regulacyjne zostały zastąpione przez inne bariery powstałe na skutek antykonkurencyjnego zachowania przedsiębiorstw kolejowych zajmujących dominującą pozycję na rynku, które to zachowanie mogłoby uniemożliwić UE osiągnięcie zakładanych celów.

Grzywna

Grzywnę ustalono na podstawie wytycznych Komisji w sprawie ustalania grzywien z 2006 r. (zob. komunikat prasowyWyszukaj ten link w innym języku i notatka prasowaWyszukaj ten link w innym języku). Aby określić jej wysokość, Komisja wzięła pod uwagę, w szczególności, wartość sprzedaży związanej z naruszeniem, wagę naruszenia i czas jego trwania.

W swojej decyzji Komisja nie tylko nałożyła na koleje litewskie grzywnę. Nakazała im też zaprzestać naruszenia i powstrzymać się od podejmowania wszelkich działań mających identyczny lub podobny cel lub skutek.

Kontekst

Art. 102 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) zakazuje nadużywania pozycji dominującej na rynku mogącej wpływać na handel między państwami członkowskimi UE i uniemożliwiać lub ograniczać konkurencję. Rozporządzenie o ochronie konkurencji (rozporządzenie Rady nr 1/2003) określa sposób, w jaki Komisja i krajowe organy ochrony konkurencji mają stosować wspomniane postanowienie.

W następstwie skargi złożonej przez Orlen Komisja przeprowadziła w 2011 r. kontroleWyszukaj ten link w innym języku w siedzibie Lietuvos geležinkeliai i wszczęła w marcu 2013 r. formalne postępowanie z zakresu ochrony konkurencjiWyszukaj ten link w innym języku. W styczniu 2015 r. Komisja przesłała przedsiębiorstwu pisemne zgłoszenie zastrzeżeńWyszukaj ten link w innym języku.

Po rozwiązaniu ewentualnych kwestii związanych z poufnością szczegółowe informacje na temat omawianej sprawy zostaną udostępnione pod nr 39813 w ogólnodostępnym rejestrze spraw z zakresu konkurencjiWyszukaj ten link w innym języku na odnośnej stronie internetowej Komisji. Najważniejsze informacje dotyczące polityki konkurencji są publikowane co tydzień w specjalnym biuletynieWyszukaj ten link w innym języku.

Roszczenie o odszkodowanie

Każda osoba czy firma ponosząca skutki zachowania antykonkurencyjnego, tak jak w tym przypadku, może wnieść sprawę do sądów w państwach członkowskich i ubiegać się o odszkodowanie. Zarówno orzecznictwo Trybunału, jak i rozporządzenie Rady nr 1/2003 potwierdzają, że w sprawach prowadzonych przed sądami krajowymi decyzja Komisji stanowi wiążący dowód tego, że takie zachowanie miało miejsce i było nielegalne. Mimo że Komisja nałożyła grzywnę na dane przedsiębiorstwo, poszkodowane przez nie podmioty mogą ubiegać się o odszkodowanie, którego wysokość nie jest ograniczona z tytułu grzywny nałożonej przez Komisję.

Dyrektywa w sprawie dochodzenia roszczeń odszkodowawczych z tytułu naruszenia prawa konkurencji, którą państwa członkowskie były zobowiązane wdrożyć do swoich systemów prawnych do dnia 27 grudnia 2016 r., ułatwia podmiotom poszkodowanym na skutek praktyk antykonkurencyjnych uzyskanie odszkodowaniaWyszukaj ten link w innym języku. Więcej informacji na temat roszczeń o odszkodowanie na skutek naruszenia prawa konkurencji, w tym praktyczny przewodnik dotyczący określenia wartości szkody wynikłej z tego naruszenia, znajduje się tutajWyszukaj ten link w innym języku.